اختلالات يادگيري

 

جا به جا نويسي حروفي كه صدايي يكسان ولي نوشتاري متفاوت دارند.

  علت: -ضعف در حافظه ديداري

 -پايين بودن دقت،توجه و تمركز  

پيشنهاد روش آموزش جهت درمان:  

۱‍- تعدادي كارت سفيد به اندازه ي 10×7 تهيه كنيد. كلماتي را كه با حروف ‌‌(غ - ق) (ت - ط)    (ز- ظ - ض - ذ) (ث – س – ص) (ع) در درس وجود دارند را انتخاب كرده با ماژيك سياه روي كارت به صورت درشت و خوانا بنويسيد.(حروفي كه در بالا بدان اشاره شد با رنگ قرمز نوشته شوند)دو كارت را به كودك نشان دهيد ، از او بخواهيد كلمات را بخواند ، كارت  ها را پنهان كنيد و از او بخواهيد كلمات را به ترتيب تكرار كند و بعد در هوا ، روي ميز شن، روي ميز و ... مراحل بعدي در دفتر خود بنويسيد. زماني كه كودك در به خاطرسپاري و درست نويسي دو كارت كلمه به حد تسلط رسيد تعداد    كارت ها را به سه كارت افزايش دهيد. تمرين را طي جلسات متعدد ادامه داده و با تسلط كودك در هر مرحله تعداد كارت ها را تا پنج كارت افزايش دهيد. از كودك كلاس اول انتظار مي رود بتواند تعداد 5 كارت كلمه را به خاطر بسپارد.

   2- به عنوان تكليف متني با جاي خالي مانند نمونه براي كودكانتان در نظر بگيريد: در مو ...  ﻊ د ...  ا با خدا ... خن مي گوييم. كوشا يك ﭘ ... شك ما ... رشده بود. شما بايد به سرا ... كتاب ها و مجله هاي ﻣﺨ  ... و ... خودتان برويد. پيشنهادات خود را روي كا ... بزرگي مي نويسيم.      

 ۳ - از كودك بخواهيد متن درس را بخواند ، سپس کلماتی را از متن درس پیدا کند که  حروف چند شکلی ولی یک صدا دارند.  مثل:    س ص ث -     ز ذ ظ ض -         ت ط -       غ ق   

  4- تشابه بين دو تصوير را بيان كند.

 5- تفاوت هاي بين دو تصوير را بيان كند.

 6- تصويري را به او نشان دهيد و بخواهيد با دقت به آن تصوير نگاه كند، تصوير را پنهان كنيد و از او بخواهيد چيزهايي كه در تصوير ديده نام ببرد.

 7- در موقع نوشتن تكليف از روي متن درس ، از كودكانتان بخواهيد ، ابتدا يك جمله را كامل  بخواند ، به خاطر بسپارد ، كتاب را ببندد ، جمله را بنويسد ، سپس جمله خود را با جمله كتاب مقايسه كند. كثيف كسيف كصيف   حوسله حوصله حوثله

 8- از فرزندانتان بخواهيد از مجموعه كلماتي كه با املاهاي متفاوت نوشته ايد ، كلمه ي صحيح را پيدا كند. نظر نضر نزر

 9-از متوني استفاده كنيد كه به جاي برخي از كلمات آن از تصوير استفاده شده است ، دانش آموز به جاي تصوير كلمه بايستي املاي درست كلمه را بنويسد.  

 

مشكل:كم و زياد گذاشتن دندانه و سركش 

 علت:

- پايين بودن دقت ، توجه و تمركز 

 پيشنهاد روش آموزشي جهت درمان و رفع مشكل: 

 1-حروف يا كلمات دندانه دار را به صورت نقطه چين يا كم رنگ و به صورت درشت و خوانا نوشته و از كودك بخواهيدبا مداد يا كلمات را پر رنگ كند. ( با مداد قرمز) 

  2- كلماتي را كه  ( ك و گ ) دارند را به صورت كم رنگ با نقطه چين نوشته و از كودك بخواهيد حروف مربوط را پر رنگ كند ( با مداد قرمز ) كوچولو – گهواره – قشنگ -بگويم 

  3-از متوني با جاي خالي با تاكيد بر جاي خالي كلمات دندانه دار و سر كش دار استفاده كنيد. مثال:

خانم آموزگارگفت:..... سال ، ..... و دو هفته دارد. خانم آموزگار از آن ها ... كرد و ... : بچه ها ، در ... بعد ، ... مناسب را با ... هم ... مي كنيم و

روي كاغذ بزرگي ....... . 

  4- از منوني با جاي خالي در كلماتي استفاده نماييد كه حروف مانند :

( س ش ص ض ﺑ  ﻧ ) ياحروف سر كش دار مانند (ﮐ ﮔ ) دارند. مثال:

 خر ... كوچولو بيمار ... د و نتوا ﻧ ... ت به مادر ... كمك كند. براي ﺟﻧ ... يدن با ﻣﻳ ... روب ها ، هميشه خود را پا ... يزه ﻧ ... ﻪداريد. ر ... ا گفت: مامان ، خيلي حو ... له ام ... ر مي رود.        

  جا به جا گذاشتن و يا كم و زياد نمودن نقطه هاي حروف : ﻧ  ﺑ  ﭘ  ﺗ  ﺛ  ﻳ   

      ﺟ  ﺣ  ﺧ  ﭼ         ر  ز  ژ       ﺻ   ﺿ           ﺳ   ﺷ             د   ذ           ط   ظ                                        

علت‌‌‌‌‌‌‌‍ :

   1- نقص در جهت يابي               2- ضعف در حافظه ديداري                      

      3- پايين بودن دقت وتوجه                                             

پيشنهاد روش آموزشي جهت درمان:

1)اگر كودك در تشخيص اين كه نقطه بايد بالا يا پايين حرف باشد دچار مشكل است ، او در جهت يابي دچار مشكل مي باشد .  مي توانيد مفاهيم بالا و پايين ، چپ و راست ، زير و رو ، عقب و جلو و ... را با او كار كنيد.

  2) مجمو عه اي از حروف را به كودك بدهيد و از او بخواهيد با دستور شما نقطه بگذارد. مثال : حروفي كه نقطه هايش در بالاست حروفي كه نقطه هايش در پايين است       حروفي كه نقطه ندارند حروفي كه يك نقطه دارند حروفي كه دو نقطه دارند حروفي كه سه نقطه دارند         

  3)مجموعه اي از كلمات را به كودك بدهيد و از او بخواهيد با توجه به دستور شما طبقه بندي كند:   كلماتي كه نقطه ندارند كلماتي كه يك نقطه دارند كلماتي كه دو نقطه دارند كلماتي كه سه نقطه دارند   

     4)پايه ي حروف نقطه دار را بنويسيد و از فرزندتان بخواهيد با دستور شما نقطه بگذارد. مثال: ﺣ  ﺣ   ﺣ   ﺣ كودك بايد با دستور شما پايه ي حروف بالا را با گذاشتن نقطه به حروف    ﺟ  ﺧ  ﭼ  ﺣ   تبديل كند. اين تمرين را براي حروف (ر  ز  ژ )  ( س   ش ) (ص  ض  )  ( ط  ظ ) ( د  ذ ) نيز مي توان انجام داد.

  5)از متون بدون نقطه استفاده كنيد. به كودك اجازه دهيد با نگاه كردن به متن كتاب نقطه هاي جا افتاده را با مداد قرمز بگذارد.                                                                 

  جا انداختن كلمه يا كلماتي از جمله 

علت:

1)ضعف در حافظه ي شنيداري

 2)در صورتيكه چند كلمه ي پي در پي را جا انداخته ، سپس جمله را ادامه داده و تا پايان ديكته اين مورد چند مرتبه تكرار شده است احتمالا صرع خيلي وجود دارد.

  پيشنهادات آموزشي جهت درمان و رفع مشكل:

1-تعدادي كارت سفيد 10×7 تهيه كنيد. كلمات مشكل درس را روي كارت ها با ماژيك ، به صورت درشت بنويسيد. دو كارت كلمه را براي فرزندتان بخوانيدو از او بخواهيد بعد از شما به ترتيب كلمات را تكرار كند، روي هوا، روي ميز يا درون سيني شن يا درون دفتر خود بنويسيد. اين تمرين را چند جلسه ادامه دهيد تا فرزندتان به حد تسلط برسد. در جلسات بعد تعداد كارت ها را 3 تا ، 4  تا و 5 تا كنيد و در نظر داشته باشيد كه در هر مرحله بايستي كودك به حد تسلط برسد ، سپس مرحله گسترش يابد. در هر مرحله براي اينكه كودكتان از درستي نوشتار خود مطمئن شود مي توانيد كارت كلمه را به وي نشان داده و از وي بخواهيد به ترتيب املاي نوشته ي خود را با كارت مقايسه كند.

2-به فرزندتان به صورت عبارت ، يا از جملات كوتاه و به صورت يك جمله ي كامل ديكته بگوييد.

3-تعداد ده كلمه ي متفاوت براي كودكتان بخوانيد كه در بين اين كلمات بطور مثال تعداد 5 كلمه نام حيوان باشد. از كودك بخواهيد دقيق گوش دهد ، به خاطر بسپارد و از بين كلمات نام حيواناتي را كه نام برده ايد تكرار كند.

4-استفاده از بازي كامل كردن داستان بازي به اين صورت است كه نفر اول يك كلمه را ميگويد، نفر دوم همان كلمه را گفته و يك كلمه ي ديگر نيز بدان اضافه مي نمايد تا زماني كه يك جمله ي با معنا و در نهايت يك داستان كامل ساخته شود.هر دانش آموزي كه كلمات قبلي را فراموش كرد و يا نتوانست كلمه ي جديدي به خاطر آورد و اضافه نمايد از بازي خارج مي شود. مثال: نفر اول: من نفر دوم: من با نفر سوم: من با مادرم نفر چهارم: من با مادرم به نفر پنجم: من با مادرم به بازار نفر ششم: من با مادرم به بازار رفتيم. و ..... اين بازي كمك بسيار زيادي به افزايش حافظه ي شنيداري دانش آموزان و همچنين بالا بردن دقت و توجه و تمركز شنيداري ايشان خواهد نمود.

5-بازي حافظه اي: بطور مثال : مريم به بازار رفت و يك ليوان خريد. نفر بعد همين جمله را با يك خريد اضافي ادامه مي دهد، مريم به بازار رفت و يك ليوان و يك قاشق خريد.

6- ترانه ي كودكانه ، شعر ، آوازهاي مشهور   انتخاب كنيد و براي كودك بخوانيد ولي خط آخر آن را كاملا ادا نكنيد و ناقص رها كنيد و از كودك بخواهيد كه با هر كلمه اي كه همان وزن ، آهنگ را دارد جمله را تمام كند.

7- قصه اي را كه قبلا گوش نموده است برايتان تعريف كند.

  -در صورتيكه فرزندتان جا انداختن مكرر دارد يعني يك قسمت از جمله را به طور كامل جا انداخته ، سپس ادامه مي دهد و اين حالت تاپايان ديكته تكرار شود احتمال وجود دارد صرع خفيف در وي وجود داشته باشد كه در اين صورت مشورت با پزشك متخصص مغز و اعصاب و گرفتن نوار مغزي (EEG ) توصيه مي شود. 

   جا به جا نويسي حروف هم مخرج و جا انداختن حروف پاياني افعال

      علت:

-ضعف در حساسيت شنيداري -پايين بودن دقت و توجه و تمركز

  پيشنهاد روش آموزشي جهت درمان و رفع مشكل:

1-   سه قوطي خالي شبيه به هم تهيه كنيد.درون قوطي ها به ترتيب : برنج ، لوبيا و سنگ ريزه بريزيد. يك يك قوطي ها را كنار گوش كودك به صدا در آوريد. كودك علاوه بر شنيدن صدا با باز كردن درب قوطي محتويات داخل آن را ملاحظه كند، در اين تمرين كودك بايستي قادر باشد پس از تكان دادن قوطي با شنيدن صداي محتويات داخل آن متوجه شود كه صدا مربوط به چه بوده است.

2-   از كودك بخواهيد با چشم هاي بسته تعداد ضرباتي كه شما به ميز وارد مي كنيد ، به خاطر بسپارد و مانند شما ضربه وارد كند.

 3-   در هنگام نگاه كردن تلويزيون، ولوم صدا را كم كنيد تا كودكتان عادت كند براي شنيدن صدا دقت بيشتري نمايد و حساسيت شنيداري وي تقويت شود.

 4-   گاهي اوقات ديكته را به صورت زمزمه وار بگوييد .

5-   در هنگام ديكته گفتن مرتب جاي خود را عوض كنيد تا حساسيت شنيداري فرزندتان تقويت گردد.

 6-   متني مانند نمونه براي فرزندتان تهيه كنيد . سعي كنيد جاهاي خالي از بين حروف هم مخرج مانند:  (ﺑ  ﭘ ) ( م ن )  ( ر  ل) (ژ ﭼ  ﺷ )  ( و  ب )  ( د  ت)  ( ﺳ  ز ) باشد.سپس متن را براي فرزندتان بخوانيد. فرزندتان همزمان با شنيدن صداي شما جاهاي خالي را كامل نمايد. كلماتي كه انتخاب مي كنيد مي تواند اشتباهات رايج وي در املاء اش باشد.   مثال: جاﺑ ... ه       دم ﭘ ... به اي      ﻣ ... واظب     ﻣ ... رده       ﮔ ...   د ... بال     دوﺳ ...         پر ... واز  

        7-در صورتي كه فرزند حرف يا حروف پاياني را جا مي اندازد ، متني مانند نمونه با جاي خالي براي وي تهيه كنيد ، متن خود را بخوانيد و كودكتان با دقت به صداي شما جاي خالي را تكميل كند. مثال: كوشا و نوشا مي خوا..... ..  آزاد با.....، بازي ......... و از بازي خود لذت ببر.... 

    كلماتي را كه داراي نشانه ي ( خا) يا ( خوا استثناء ) هستند را اشتباه مي نويسد.         

   علت:       

1 - ضعف در حافظه ديداري        

  2  - عدم وجود وقت و تمركز كافي                    

      3- مشكل آموزشي         

    پيشنهاد روشي جهت درمان و رفع مشكل:

كودك بايستي بياموزدكه برخي كلمات مانند :خواهر– خواب – خواستن – خوار – خواندن،  خواندن و نوشتن يكساني ندارند و بايستي بياموزد بايستي اين كلمات استثناء را به خاطر بسپارد و هر گاه اين كلمات را شنيد با املاي صحيح بنويسد. براي اين منظور نخست بايستي خواندن اين نوع كلمات را با كودك تمرين نمود و سپس از او خواسته شود كه اين كلمات را به خاطر بسپارند تا بتوانند به طور صحيح بنويسند.

گاهي كودك به دليل ضعف در حافظه ي ديداري و كمبود دقت و توجه قادر به خاطر سپاري اين كلمات نيست كه مربي يا والدين با انجام تمرينات مناسب مي توانند مشكل وي در اين زمينه را  برطرف نمايند.

  1-   استفاده از كارت هاي  ديداري كلمات 10× 7 كلماتي را كه داراي نشانه ي ( خوا ) هستند را روي كارت بنويسد (خوا  به رنگ قرمز نوشته    شود ) با توجه به حافظه ي ديداري كودك ، تعداد كارت ها را مشخص كرده به كودك        تك تك نشان دهيد. از او بخواهيد كلمات روي كارت ها را بخواند و كارت ها را پنهان كنيد و از او بخواهيد به ترتيب كلمات خوانده شده را نام ببرد و در دفتر كار خود بنويسد. مثال: خاله – خواهش – خوابيد – خانه – خواهر سپس همين كلمات را با جاي خالي در نشانه ي ( خا  يا  خوا ) دارد و از كودك بخواهيد بدون نگاه به متن خوانده شده جاي خالي را با نشانه ي مناسب كامل كند. ..... هر         .... بيد            .... نه           ..... نه سپس نوشته ي خود را با متن اوليه مقايسه نموده و اشكالات احتمالي خود را رفع كنيد. 2-   ليست كلمات هم خانواده ي ( خواب- خواستن – خواندن ) و صرف افعال مربوط به آن ها       مي تواند در تشخيص كلماتي كه با (خوا ) استثنا هستند كليد مؤثري باشد.     خواب ⇦ خوابيدم – خوابيدي – خوابيد – خوابيدم – خوابيديد – خوابيدند- تخت خواب –        مي خوابم و ........... خواستن⇦ خواهم - خواهي – خواهد – خواهيم – خواهيد -  خواهند-خواهش – مي خواهم  و ................ خواندن⇦ مي خواندم و............. 3-   چند كلمه كه با ( خوا ) استثنا نوشته مي شوند درشت بنويسيد ، (خوا) را با رنگ قرمز مشخص كنيد ، روي يك جعبه ي مكعبي ( جعبه ي دارو يا ...) بچسبانيد و از كودك بخواهيد آ ن را مانند تاس بياندازد و سپس كلمه را بخواند و براي هر كلمه امتياز خاصي در نظر بگيريد . از طريق بازي  دقت و حافظه ي ديداري كودك امكان ياد سپاري بهتري را خواهد داشت.  

       فراموش كردن علامت تشديد

علت: 

 1- ضعف حافظه و دقت ديداري علت      2-  دقت و حساسيت شنيداري 3-   پايين بودن دقت و توجه و تمركز

  پيشنهاد روش آموزشي جهت درمان و رفع مشكل:

1-   از كودك بخواهيد كلماتي در درس را كه تشديد دارند ، را پيدا كند ، با صداي بلند بخواند و بنويسد.

 2-   كلماتي را كه تشديد دارند بدون گذاشتن علامت تشديد بنويسيد و از كودك بخواهيد با مداد قرمز علامت تشديد را روي حرف مربوط به خودش بگذارد.         مدت- بچه – تشكر

   3-   كلماتي را كه تشديد دارند بدون گذاشتن علامت تشديد بنويسيد . كلمه را با وضوح گفتاري بخوانيد، از كودك بخواهيد با دقت به خواندن شما حرفي را كه تشديد مي گيرد انتخاب كرده ، تشديد را روي حرف مربوط به خود بگذارد

      اشتباه در كاربرد ( ﻪ - ه ) درپايان كلمات( دندانه اي ، خانه اي ، رفته اي)

  علت: 1

۱- ضعف در حافظه ي ديداري       ۲ - مشكل آموزشي

اين مشكل از مشكلات بسيار رايج مي باشد كه مي تواند ريشه آموزشي داشته باشد. بايستي به كودك توضيح داد كه ( ه يا ﻪ ) در برخي كلمات صداي  (  اِ  )      مي دهد. و اين زماني است كه ( ه يا ﻪ) بعد از يك حرف بي صدا مي آيد و خودش صداي حرف قبلي و جزء اصلي كلمه مي شود.  . مثال:                                                       خسته – ديده – نشانه – اندازه

  پيشنهاد روش آموزشي جهت درمان و رفع مشكل:  

 ۱-   استفاده از متوني با جاي خالي : مثال: فاطﻣ ... -  حوﺻﻠ ...  -  خوابيد...   – ديد... -   ﻗﺻ ...   -  گهوار...

پيشنهاد مي شودكلمات بالا را با تلفظ صحيح ( بطوريكه ﻪ و ه تلفظ شده توسط شما صداي  ( اِ ) دهد) بخوانيد، كودك با شنيدن صداي شما جاي خالي را با انتخاب شكل مناسبي از نشانه ها ي ( ﻪ يا  ه ) كامل نمايد.   

   ۲- متني را تهيه كنيد و از كودك بخواهيد در جاي مناسب يكي از نشانه هاي

 (     ﻪ    ه ) قرار دهد. مثال:

 تصميم گرفتم  ﮐ... هر وقت از مدرﺳ... ﺑ ... خا ﻧ.... مي آيم ، مواظب فاطﻣ... باشم. مادرم لبخند زد و ﺑ ... اتاق ديگر رفت. معلم با سبد هويج وارد كلاس شد و به ﺑﭼّ... خرگوش ها سلام كرد.

از دانش آموز بخواهيد پس از تكميل ، متن را با آهنگ صحيح و تلفظ صحيح صداي (   )  در      نشانه هاي (ﻪ و ه ) بخواند.

   ۳-   استفاده از كارت هاي ديداري كلمات 10 × 7

كلماتي را كه داراي (  و  استثناء ) هستند را اشتباه مي نويسد.

        علت:      

  1- ضعف در حافظه ي ديداري 2-   مشكل آموزشي

  روش آموزش جهت درمان و رفع مشكل:

1-   با توجه به محدود بودن اين كلمات در كتاب مي توانيد از كارت كلمه استفاده نماييد.        مي توان    ( و )  استثناء در كلمه را با رنگ متفاوت مثلا رنگ سبز بنويسيد و به كودك يادآوري كنيد ( و ) در كلماتي كه با رنگ سبز نوشته شده ، نوشته مي شود ولي با صداي (  ُ ) خوانده مي شود. براي تقويت حافظه ي ديداري دانش آموز مي توانيد از روش هاي 3   كارتي ، 4 كارتي و در صورت پيشرفت 5 كارتي براي به خاطر سپاري و سپس نوشتن استفاده نماييد.

 2-   ساخت جمله براي كلماتي كه داراي (  و ) استثناء هستند مي تواند به عنوان تمرين در تثبيت يادگيري مؤثر باشد.